Wat is Greenwashing?
Bij greenwashing suggereren bedrijven op misleidende wijze dat hun activiteiten milieuvriendelijk zijn om zo een onterecht duurzaam imago te creëren. Dit betekent dat ze zichzelf of hun product presenteren als ecologisch verantwoord, terwijl hun producten, diensten of praktijken dat in werkelijkheid niet zijn. Het is een combinatie van “green” (groen = milieuvriendelijk) en “whitewashing” (iets schoonvegen).
Greenwashing is misleidend voor consumenten die werkelijk willen bijdragen aan het redden van de planeet met hun aankopen. Greenwashing zorgt ervoor dat bedrijven die wél echt duurzaam bezig zijn, minder aandacht krijgen. Bovendien kan het leiden tot wantrouwen. Mensen krijgen hierdoor minder vertrouwen in groene claims. Reclame en marketing speelt belangrijke rol in het misleiden van consumenten. En laten we eerlijk zijn, het laatste wat we nu willen, is nog meer wantrouwen in de wereld.
Hoe herken je Greenwashing?
Een paar tips om greenwashing te herkennen:
1. Claims zonder uitleg
Pas op voor vage claims zoals “100% natuurlijk”, “eco-friendly” of “groen”. Als een bedrijf niet specifiek ingaat op deze termen of niet toelicht hoe ze hun “claim” bereiken, is dat een “red flag”. Het klinkt allemaal aantrekkelijk, maar zonder duidelijke informatie of keurmerk (op het product zelf of op hun website) is het net zo nutteloos als een zonnepaneel op een regenachtige dag.
2. Kleine lettertjes
Vergeet niet om de kleine lettertjes te lezen. Groene claims mogen helaas óók worden gemaakt als slechts een klein percentage “groen” is. Bijvoorbeeld: Een shampoofles waarvan 10% gerecycled plastic is, is nog steeds gemaakt van 90% nieuw plastic. Helemaal niet zo groen dus. Toch mogen bedrijven deze claim maken. Lees dus altijd de kleine lettertjes op het product!
3. Transparantie
Als een bedrijf geen bewijs kan aantonen voor hun duurzame beweringen, zoals certificaten, rapporten of informatie op de website, is dat een teken dat ze mogelijk iets te verbergen hebben. Transparantie is key!
Voorbeelden van Greenwashing
Hieronder een aantal voorbeelden van grote namen die schuldig zijn bevonden aan greenwashing:
1. Volkswagen's 'Clean Diesel'
In 2015 werd Volkswagen betrapt op het installeren van geavanceerde software in hun dieselauto’s om emissietests te manipuleren. Op deze manier zouden de auto’s bij een emissietest beter scoren. Volkswagen beweerde dus dat hun dieselauto’s voldeden aan de norm op gebied van CO2-uitstoot, terwijl ze eigenlijk veel meer vervuilen dan was toegestaan. Dit schandaal werd de ‘Dieselgate’ genoemd.
2. ING
De ING, grootste bank van Nederland, hebben we in het nieuws meerdere keren voorbij zien komen omdat ze aan greenwashing deden. Zo heeft ING in 2018 een grote campagne opgezet om geld te verzamelen om te investeren in duurzame projecten. Uit onderzoek, uitgevoerd door het Milieu Defensie, bleek dat dit allesbehalve duurzame projecten waren.
3. Energiebedrijven
Helaas doen ook veel energiebedrijven aan greenwashing. Ze positioneren zichzelf op de markt als bedrijven die milieubewust bezig zijn, maar nemen vaak weinig tot geen maatregelen om het milieu te beschermen. Door hun producten andere namen te geven, te rebranden of de verpakking te vernieuwen greenwashen ze hun producten.
4. H&M's 'Conscious' Collectie
De ‘Conscious’ collectie van kledingketen H&M, een bekende collectie, werd gepresenteerd als een duurzame keuze. Misschien heb je van deze collectie wel een paar items in je kast liggen. Hoewel een aantal items werkelijk uit deels gerecyclede materialen bestonden, werd het grootste deel van deze “Conscious” collectie nog steeds op de traditionele, vooral niet milieuvriendelijke manier geproduceerd. Tevens mochten de fabrikanten uit Bangladesh en andere Aziatische landen nog altijd keihard bikkelen voor een paar dollars per dag, zodat wij een “Conscious” shirtje konden kopen voor 5 euro. No, thanks.
Tips om Greenwashing te vermijden
Nu je weet wat greenwashing is, hoe je het herkent en heb ik je een paar voorbeelden gegeven. Hier zijn enkele tips om Greenwashing te vermijden.
1. Doe altijd je onderzoek
Neem even de tijd om een bedrijf te onderzoeken voordat je daar een product besluit te kopen. Zoek onafhankelijke reviews op, zoek naar officiële certificeringen zoals Fair Trade en lees rapporten over uitgevoerde duurzaamheidsprojecten.
2. Contacteer het bedrijf bij onduidelijkheid
Stel vragen en zoek naar bedrijven die transparant zijn over hun productieprocessen en groene projecten. Bedrijven die echt groen bezig zijn, hebben niets te verbergen en zullen met trots hun uitgevoerde groene acties delen met je.
3. Let op greenwashing signalen
Blijf alert op de signalen van greenwashing die ik hierboven genoemd heb. Wees kritisch en laat je niet misleiden door vage claims. Lees altijd de kleine lettertjes.
4. Shop bij lokale winkels en steun kleine bedrijven
Lokale en kleine bedrijven hebben vaak een minder grote ecologische voetafdruk en zijn transparanter over hun manier van werken. Kleine bedrijven waarderen hun klanten vaak net een beetje meer en geven vaak meer persoonlijke aandacht. Win win!
5. Gebruik je stem
Laat bedrijven weten dat je geen fan bent van greenwashing. Dit kan via sociale media, reviews, of door direct contact op te nemen met het bedrijf. Als consument heb je meer invloed dan je denkt!
Conclusie
Greenwashing is een serieus groeiend probleem dat de strijd voor duurzaamheid er niet makkelijker op maakt. Het is belangrijk om te herkennen hoe bedrijven hun imago groen willen laten overkomen, terwijl dit in de werkelijkheid allesbehalve waar is. Door onderzoek te doen, kritisch te kijken naar claims op de website of producten, kun je echt een verschil maken. Laat je niet voor de gek houden!
